लग्न म्हणजे केवळ दोन व्यक्तींचा करार नसून दोन कुटुंबांचे, संस्कारांचे आणि आयुष्यभराच्या सहजीवनाचे पवित्र बंधन आहे. भारतीय संस्कृतीत विवाह हा एक महत्त्वाचा संस्कार मानला जातो.
लग्नाचे महत्त्व:
- जीवनसाथीची साथ – सुख-दुःखात एकमेकांना आधार देणारा विश्वासू साथीदार मिळतो.
- कुटुंबाची निर्मिती – प्रेम, आपुलकी आणि संस्कारांनी भरलेले कुटुंब उभे राहते.
- जबाबदारीची जाणीव – परस्पर सन्मान, समजूतदारपणा आणि कर्तव्यभावना वाढते.
- भावनिक आधार – जीवनातील आव्हानांना एकत्रितपणे सामोरे जाण्याची ताकद मिळते.
- समाजातील स्थान – विवाहामुळे सामाजिक नाती अधिक दृढ होतात.
- पुढील पिढीचे संगोपन – मुलांना चांगले संस्कार, शिक्षण आणि सुरक्षित वातावरण मिळते.
- वैयक्तिक विकास – सहजीवनातून संयम, समजूतदारपणा आणि परस्पर आदर वाढतो.
विवाह ही घटना आपल्या समाजात केंद्रस्थानी आहे आणि जवळपास अपरिहार्यही. लग्न करायचं असतं कारण बहुतांशी माणसं ते करतात म्हणून, पण जेव्हा मला ते नेमकं का करायचं आहे, हा प्रश्न येतो तेव्हा यातील ‘मला’ महत्त्वाचा ठरतो. आणि ‘का?’ सुद्धा. साहजिकच याचं उत्तर ज्याच्या-त्याच्या जवळ असायला हवं, नाही का? विवाह हा कुटुंबाचा आरंभबिंदू. विवाह झालेले स्त्री पुरुष एकमेकांचे मैत्रीण-मित्र, सखी-सखा, प्रेयसी-प्रियकर, याऐवजी ‘बायको-नवरा’ या भूमिकेत शिरताना दिसतात. या ‘भूमिकां’ची कर्तव्यं आणि जबाबदाऱ्या कुटुंबसंस्थेनं मुक्रर केलेल्या आहेत. मग विवाहसंस्थेत नेमकं काय अंतर्भूत आहे? पूर्वीच्या काळी या वैवाहिक जीवनाचं चित्र वेगळं होतं.